• Zakład Historii Wojskowej
  • Zakład Historii Wojskowej
  • Zakład Historii Wojskowej
  • Zakład Historii Wojskowej

Prof. UAM dr hab. Zbigniew Pilarczyk

zp


Kierownik Zakładu Historii Wojskowej IH UAM

 

Kontakt:

e-mail: pil@amu.edu.pl

tel. (61) 829-47-64
pokój 205

 

 

 

 

Zainteresowania naukowe:

– historia fortyfikacji;
– historia harcerstwa;
– historiografia wojskowa;

Tematyka prowadzonych zajęć:

– historia Średniowiecza;
– historia wojskowości starożytnej;
– historia wojskowości staropolskiej;
– historia fortyfikacji;

Realizowane projekty naukowe:

– Wpływ budownictwa militarnego na kształtowanie przestrzeni urbanistycznej Poznania od X do końca XIX wieku;
– Cechy obronne siedzib szlacheckich w Polsce w XVI i XVII wieku;
– Historia harcerstwa wielkopolskiego 1912-2007;

 

Publikacje:

Monografie:

fpz

– Zbigniew Pilarczyk, Obronność Poznania w latach 1253–1793, Warszawa-Poznań 1988, ss. 258.

 

 

 
fortkorpz

– Zbigniew Pilarczyk, Fortyfikacje na ziemiach koronnych Rzeczypospolitej w XVII wieku, Poznań 1997, ss. 368.

 

 

 

 

 

 

 

– Zbigniew Pilarczyk, M. Pietrzykowski, 45 lat pracy Komisji Historycznej Chorągwi Wielkopolskiej 1957 – 2002, Poznań 2002, ss. 129.

– Zbigniew Pilarczyk, M. Pietrzykowski, Światowy Zlot Harcerstwa Polskiego Gniezno 2000. Gniazdo Wielkopolskie, Bednary 04-12.08.2000, Poznań 2002, ss. 217.

– Zbigniew Pilarczyk, W. Gostyński, Poznań. Fortyfikacje miejskie, Wydawnictwo Miejskie, Poznań 2004, ss.106.

– Zbigniew Pilarczyk (współautorstwo), Historia harcerstwa wielkopolskiego, t. I, Lata 1912–1920, Komenda Chorągwi ZHP, Poznań 2004, ss. 182.

Rozdziały w monografiach:

– Zbigniew Pilarczyk, Florian Marciniak, [w:] Sławni Wielkopolanie, Poznań 2000.

– Zbigniew Pilarczyk, Sebastian Le Preste Vauban, twórca i reformator fortyfikacji nowożytnej (1633-1707), [w:] Historia bliższa i dalsza. Polityka – Społeczeństwo – Wojskowość. Studia z historii
powszechnej i Polski, Poznań – Kalisz 2001, s. 349-360.

– Zbigniew Pilarczyk, Florian Marciniak (1915-1944), [w:] Wielkopolanie XX wieku, praca zbiorowa pod red. Andrzeja Gulczyńskiego, Poznań 2001, s. 293-304.

– Zbigniew Pilarczyk, Wpływ pierwszej wojny światowej na zmianę poglądów użycia fortyfikacji stałej w przyszłych działaniach wojennych, [w:] Społeczeństwo, armia i polityka w dziejach Polski i Europy. Studia z dziejów politycznych i wojskowych dedykowane Profesorowi Benonowi Miśkiewiczowi z okazji jubileuszu siedemdziesięciolecia urodzin, red. Antoni Czubiński, Bohdan Lapis, Czesław Łuczak, Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, Poznań 2002, s. 613-646.

– Zbigniew Pilarczyk, Stan badań i stan zachowania fortyfikacji w Polsce, [w:] Polska historiografia wojskowa. Stan badań i perspektywy rozwoju. IV Ogólnopolskie Forum Historyków Wojskowości, red. Henryk
Stańczyk, Toruń 2002, s. 17-40.

– Zbigniew Pilarczyk, Udział Wielkopolan w obronie Lwowa w 1919 r. W relacjach prasy poznańskiej na przykładzie „Kuriera Poznańskiego” i „Dziennika Poznańskiego”, [w:] Wielkopolanie w walce o granicę
wschodnią Rzeczypospolitej w 1918-19120, Wyd. Muzeum Regionalnego w Kościanie, Kościan 2003, s. 25-40.

– Zbigniew Pilarczyk, Internet jako źródło wiedzy historycznej, [w:] Źródła w badaniach historii wojskowej. VII Ogólnopolskie Forum Historyków Wojskowości, red. Kazimierz Pindel, Toruń 2004, s. 270-282.

– Zbigniew Pilarczyk, Pradzieje miasta, [w:] Rawicz. Zarys dziejów, red. Stanisław Sierpowski, Urząd Miejski w Rawiczu, Poznań–Rawicz 2004, s. 21–158.

– Zbigniew Pilarczyk, Warunki społeczno-ekonomiczne rozwoju miast polskich w XVII wieku, [w:] Rawicz. Zarys dziejów, red. Stanisław Sierpowski, Urząd Miejski w Rawiczu, Poznań – Rawicz
2004.

– Zbigniew Pilarczyk, Lokacja Rawicza i jego rozwój w XVII wieku, [w:] Rawicz. Zarys dziejów, red. Stanisław Sierpowski, Urząd Miejski w Rawiczu, Poznań–Rawicz 2004.

– Zbigniew Pilarczyk, Życie gospodarcze miasta, [w:] Rawicz. Zarys dziejów, red. St. Sierpowski, Urząd Miejski w Rawiczu, Poznań–Rawicz 2004.

– Zbigniew Pilarczyk, Dzieje miasta w XVIII wieku, [w:] Rawicz. Zarys dziejów, red. Stanisław Sierpowski, Urząd Miejski w Rawiczu, Poznań – Rawicz 2004, s. 21–158.

– Zbigniew Pilarczyk, Poznań – zbuntowane miasto, [w:] Poznański Czerwiec ’56, [w:] Materiały z konferencji naukowej zorganizowanej przez Akademię Obrony Narodowej 13 czerwca 2006 r., nr 3(64)A/2006, s.
62-70.

– Zbigniew Pilarczyk, Wpływ budownictwa obronnego na rozwój miasta na przykładzie Poznania od X do XVIII wieku, [w:] Fortyfikacje w przestrzeni miasta, red. Agnieszka Wilkaniec, Marcin
Wichrowski, Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego, Poznań 2006 [2007], s. 11-52.

– Zbigniew Pilarczyk, Udział stałych punktów oporu w obronie Pomorza zachodniego do XV wieku, [w:] Wojskowość ludów Morza Bałtyckiego. Mare Integrans. Studia nad dziejami wybrzeŜy Morza
Bałtyckiego red. Michał Bogacki, Maciej Franz, Zbigniew Pilarczyk, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2007, s. 307-367.

– Zbigniew Pilarczyk, Królewskie grody kołowe w Danii, [w:] Kultura ludów Morza Bałtyckiego. Tom. I. Starożytność i średniowiecze, red. M. Bogacki, M. Franz, Z.
Pilarczyk, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008, s. 210-233.

– Zbigniew Pilarczyk, Mur Hadriana jako przykład sposobu zabezpieczenia granic imperium rzymskiego, [w:] Od najazdów pogańskich dotąd są państwa Waszej Królewskiej Mości spokojne… Studia ofiarowane w
siedemdziesiątą rocznicę urodzin profesorowi Karolowi Olejnikowi, red. M. Franz, Z Pilarczyk, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008, s. 55-72.

– Pilarczyk Zbigniew, Wkład Kazimierza Biesiekierskiego i Aleksandra Witolda Alexandrowicza do dyskusji nad przyszłością fortyfikacji po I wojnie światowej, Studia z dziejów polskiej historiografii
wojskowej, Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, Poznań 2009, t. XI, s. 113-126.

– Pilarczyk Zbigniew, Ewolucja postawy szlachty wielkopolskiej wobec potopu szwedzkiego 1655-1656, [w:] Jak Czarniecki do Poznania. Wydawnictwo pokonferencyjne, Wydawnictwo Miejskie, Poznań 2009, s. 19-36.

– Pilarczyk Zbigniew, W. Gostyński, Ostrów Tumski – od piastowskiego grodu do pruskiej twierdzy, [w:] Fortyfikacje Ostrowa Tumskiego. Funkcje obronne i turystyczne, Wydawnictwo Miejskie, Poznań 2009, s.
9-32.

– Zbigniew Pilarczyk, Benon Miśkiewicz (1933-2008), [w:] Wybitni historycy Wielkopolski, red. Jerzy Strzelczyk, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2010, s. 813-822.

– Zbigniew Pilarczyk, Powiat gnieźnieński. Lednicki Park Krajobrazowy, Czerniejewo, Dziekanowice, Gniezno, Imiołki, Kłecko, Trzemeszno, [w:] Kanon Krajoznawczy Województwa Wielkopolskiego, red. W. Łęcki,
Bogucki – Wydawnictwo Naukowe, Poznań 2010, s. 35-46 .

Redakcje:

– Mare Integrans. Studia z dziejów wybrzeży Morza Bałtyckiego. Materiały z I Sesji Naukowej Dziejów Ludów Morza Bałtyckiego – Wolin 6-7 sierpnia 2005, red. Michał Bogacki, Maciej Franz, Zbigniew Pilarczyk,
Toruń 2005, ss. 290.

– „Studia z dziejów polskiej historiografii wojskowej.” Numer Specjalny. Studia Historyczne, red. Karol Olejnik, Zbigniew Pilarczyk, Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, Poznań 2005.

– Wojskowość ludów Morza Bałtyckiego. Mare Integrans. Studia nad dziejami wybrzeży Morza Bałtyckiego. Materiały z II Międzynarodowej
Sesji Naukowej Dziejów Ludów Morza Bałtyckiego – Wolin 4-6 sierpnia 2006, red. Michał Bogacki, Maciej Franz, Zbigniew Pilarczyk, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2007, ss. 561.

– Kultura Ludów Morza Bałtyckiego. Mare Intengrans. Studia nad dziejami wybrzeży Morza Bałtyckiego. Tom. I. Starożytność i średniowiecze. Materiały z III Międzynarodowej Sesji Naukowej Dziejów Ludów Morza
Bałtyckiego – Wolin 20-22 lipca 2007, pod red. M. Bogackego, M. Franz, Z. Pilarczyka, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008, ss. 421.

– Kultura Ludów Morza Bałtyckiego. Mare Intengrans. Studia nad dziejami wybrzeży Morza Bałtyckiego. Tom II. Nowożytność i współczesność. Materiały z III Międzynarodowej Sesji Naukowej Dziejów Ludów Morza
Bałtyckiego – Wolin 20-22 lipca 2007, pod red. M. Bogackiego, M. Franz, Z. Pilarczyka, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008, ss. 275 + płyta DVD.

– Od najazdów pogańskich dotąd są państwa Waszej Królewskiej Mości spokojne… Studia ofiarowane w siedemdziesiątą rocznice urodzin profesorowi Karolowi Olejnikowi, pod redakcją Zbigniewa Pilarczyka i
Macieja Franz, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008, ss. 583.

– Gospodarka ludów Morza Bałtyckiego, t. I, Starożytność i średniowiecze, seria: Mare integrans, Studia nad dziejami wybrzeży Morza Bałtyckiego, red. M. Bogacki, M. Franz, Z. Pilarczyk, Wydawnictwo Adam
Marszałek, Toruń 2009, ss. 367.

– Gospodarka ludów Morza Bałtyckiego, t. II, Nowożytność i współczesność, seria: Mare integrans, Studia nad dziejami wybrzeży Morza Bałtyckiego, red. M. Bogacki, M. Franz, Z. Pilarczyk, Wydawnictwo Adam
Marszałek, Toruń 2009, ss. 375.

– Religia Ludów Morza Bałtyckiego. Stosunki polsko-duńskie. Mare Intengrans. Studia nad dziejami wybrzeży Morza Bałtyckiego. Materiały z V Międzynarodowej Sesji Naukowej Dziejów Ludów Morza Bałtyckiego –
Wolin 31 lipca-2 sierpnia 2009, redakcja M. Bogacki, M. Franz, Z. Pilarczyk, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2010, ss. 523.

– Przewodniczący kolegium redakcyjnego publikacji: B. Kruszyński, Poznańczycy w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1921, ISBN 978-83-7510-612-1, Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 2010, ss. 512.

– Studia z Dziejów Polskiej Historiografii Wojskowej, red. Pilarczyk Zbigniew, Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, 2011, ss. 186.

– Barbarzyńcy u bram. Mare Integrans. Studia nad dziejami wybrzeży Morza Bałtyckiego, red. Maciej Franz, Zbigniew Pilarczyk, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń, 2012 ss. 628.

– Metodologia i metodyka badań historyczno-wojskowych. Studia i szkice, red. Karol Kościelniak, Zbigniew Pilarczyk, Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, Poznań, 2012 ss. 351.

– Wybrane problemy badawcze polskiej historii wojskowej, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń, 2012 ss. 356.

– „Studia z Dziejów Polskiej Historiografii Wojskowej”, red. Pilarczyk, Zbigniew, Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, Poznań, 2012 ss. 148.

Artykuły w czasopismach naukowych:

– Zbigniew Pilarczyk, Problematyka fortyfikacyjna w polskiej historiografii wojskowej. Stan badań, „Studia z Dziejów Polskiej Historiografii Wojskowej”, t. II, Poznań, s. 28-47.

– Zbigniew Pilarczyk, Selektywna bibliografia fortyfikacji polskich, „Studia do Dziejów Polskiej Historiografii Wojskowej”, t. II, Poznań 1998, s. 47-82.

– Zbigniew Pilarczyk, Kazimierz Biesiekierski i Jan Giergielewicz pionierzy badań nad dziejami fortyfikacji i inżynierii wojskowej w historiografii polskiej, „Studia z dziejów polskiej historiografii
wojskowej”, t. III, Poznań, s. 49–67.

– Zbigniew Pilarczyk, Pierwsza polska synteza dziejów fortyfikacji Kazimierza Biesiekierskiego, „Studia z dziejów polskiej historiografii wojskowej”, t. IV. /2000 s. 15-26.

– Zbigniew Pilarczyk, Dzieje fortyfikacji polskiej i powszechnej na łamach „Sapera i Inżyniera Wojskowego” (1922-1927), „Przeglądu Wojskowo-Technicznego” (1927-1937) oraz
„Przeglądu Saperskiego” (1937-1939), „Studia z dziejów polskiej historiografii wojskowej”, t. V, Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, Poznań 2001, s. 31-88

– Zbigniew Pilarczyk, Problematyka historyczno-wojskowa na łamach „Kwartalnika Historycznego” w latach 1887-2000, „Studia z dziejów polskiej historiografii wojskowej”,
tom VI, red. Benon Miśkiewicz, Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, Poznań 2002, s. 9-34.

– Zbigniew Pilarczyk, Aleksander Czołowski, prekursor badań nad dziejami fortyfikacji polskich, [w:] Studia z dziejów polskiej historiografii wojskowej, tom VII, Wyd. Instytutu Historii UAM,
Poznań 2003, s. 129-148.

– Zbigniew Pilarczyk, Problematyka historyczno-wojskowa na łamach „Polski Zbrojnej” w latach 1921-1925, „Studia z dziejów polskiej historiografii wojskowej”, t. IX, Wydawnictwo Instytutu Historii UAM
Poznań 2005, s. 69-82.

– Zbigniew Pilarczyk, Czy Poznań miał szansę stać się nowoŜytną twierdzą?,”Studia z dziejów polskiej historiografii wojskowej”. Numer Specjalny. Studia Historyczne, Wydawnictwo Instytutu Historii UAM
Poznań 2005, s. 45-78.

– Zbigniew Pilarczyk, Budynek intendentury, „Kronika Miasta Poznania”, nr 1/2006, s. 295-305.

– Zbigniew Pilarczyk, Poznańscy instruktorzy, współtwórcy „Szarych Szeregów”, „Kronika Miasta Poznania”, Okupacja I, nr 2, Poznań 2009, s. 95-101.

– Pilarczyk, Zbigniew; Problematyka fortyfikacyjna na łamach „Bellony”, „Studia z Dziejów Polskiej Historiografii Wojskowej”, tom XII, 2011, s. 87-106.

Wstępy, przedmowy i wprowadzenia:

– Zbigniew Pilarczyk, Wstęp, [w:] Mare Integrans. Studia z dziejów wybrzeży Morza Bałtyckiego. Materiały z I Sesji Naukowej Dziejów Ludów Morza Bałtyckiego – Wolin 6-7 sierpnia 2005, Wydawnictwo Adam
Marszałek, Toruń 2005, s. 5-7.

– Zbigniew Pilarczyk, Rozmowa z Jubilatem, [w:] „Od najazdów pogańskich dotąd są państwa Waszej Królewskiej Mości spokojne…” Studia ofiarowane w siedemdziesiątą rocznicę urodzin profesorowi Karolowi
Olejnikowi, red. Z. Pilarczyk i M. Franz, Toruń 2008, s. 9-21.

– Zbigniew Pilarczyk, Wprowadzenie do tomu pierwszego: Starożytność i średniowiecze, [w:] Kultura ludów Morza Bałtyckiego. Tom I. Starożytność i średniowiecze. red. M. Bogacki, M. Franz, Zb. Pilarczyk,
Toruń 2008, s. 7-17.

Hasła w encyklopediach i słownikach:

– Zbigniew Pilarczyk, Marciniak Florian, [w:] Harcerski Słownik Biograficzny, pod red. J. Wojtyczka, Warszawa 2006, s. 135-137.

– Zbigniew Pilarczyk, Piasecki Eugeniusz, [w:] Harcerski Słownik Biograficzny, pod red. J. Wojtyczka, Warszawa 2006, s. 165-168.

Publikacje popularnonaukowe i branżowych:

– Zbigniew Pilarczyk, Piśmiennictwo techniczno-wojskowe XVII wieku, „Barbakan” cz. 1 i 2, (periodyk Towarzystwa Przyjaciół Fortyfikacji Oddział w Poznaniu).

– Zbigniew Pilarczyk, Średniowieczne fortyfikacje Poznania we współczesnym krajobrazie miasta, „Poznańskie Zeszyty Fortyfikacyjne”, nr 3, Poznań 2003, s. 5-34.

– Zbigniew Pilarczyk, Etos Powstania Wielkopolskiego, „Przegląd Wielkopolski”, nr 87/1/2010, 6–16.

Inne:

– Zbigniew Pilarczyk, Powstanie Wielkopolskie 1918/1919 na ziemi rawickiej, Wyd. GRAMMA s.c., Rawicz 1999, ss. 30.

– Zbigniew Pilarczyk, Prof. dr hab. Benon Miśkiewicz (1930-2008), „Studia z Dziejów Historiografii Wojskowej”, t. XI, Poznań 2009, s. 9-18.

– Zbigniew Pilarczyk, Wykład opublikowany na CD: Powstanie Wielkopolskie 1918/1919 – szczęśliwe i zwycięskie, Uniwersyteckie Studio Filmowe UAM, Poznań 2010

– Zbigniew Pilarczyk, Wykład opublikowany na CD: Powstanie Wielkopolskie 1918/1919. Działania bojowe, część 1 i 2, Uniwersyteckie Studio Filmowe UAM, Poznań 2010

Administracja: B. Kruszyński, wykonanie: B. Bobrowski
© Zakład Historii Wojskowej 2008-2017